بصير احمد دولت آبادى
212
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
اطلاعات و فرهنگ تا سال 1350 نشريهاى در اين ولايت وجود نداشته است . معارف در سال 1349 در اين ولايت 74 مكتب ، 9245 نفر متعلم و 272 نفر معلم وجود داشته است . در همان سال از بين 35400 نفر طفل بن 7 الى 12 سال ، 26 درصدشان شامل مكتب بودند . خصوصيات صحى در اين ولايت براى هر 107000 نفر يك داكتر و براى هر 21300 نفر يك تخت شفاخانه وجود داشته يعنى در كل ولايت 2 داكتر و 10 تخت موجود بود . خصوصيات شهرى 1 - ايبك يا سمنگان . شهر قديم ايبك در نزديك دهانهء دره و در اطراف دژ سنگى واقع شده و در سال 1934 به خاطر طغيان آب و ويرانى شهر ، شهر جديدى در 4 كيلومترى آن احداث شد . شهر جديد در سال 1973 داراى 500 دربند دكان و 21 سراى بوده كه مركز دادوستد گندم ، بادام و پسته به حساب مىآيد . در همان سال يك شفاخانه 30 تخت خوابى و چند نفر داكتر و دو مكتب متوسطه در شهر وجود داشته است . 2 - خلم يا تاشقرغان . اين شهر در فاصله 65 كيلومترى ايبك واقع شده است . شهر قديم خلم در 7 كيلومترى بخش شمالى در اراضى كمآب و علف قرار داشت و در نيمه قرن هيجدهم شهر به دامنهء كوهستان انتقال يافت . در سال 1888 شهر تاشقرغان از رونق خوبى برخوردار بوده و بازار شهر در آنوقت 450 تا 500 دربند دكان داشته است .